Heeft u enig idee wat schaduwbankieren, credit crunch of flitskapitaal inhouden? De financiële crisis bracht een pak nieuwe termen voort. Ze weerspiegelen de huidige verschuivingen binnen de financiële wereld. U las of hoorde de woorden meermaals in uw krant of tijdens het journaal. Weinig mensen lijken echter precies te weten waarover ze gaan, laat staan hoe ze ze zouden vertalen naar het Engels of Frans.

Ik geef u mijn persoonlijke top 10. Sommige termen werden gekozen omwille van hun beeldende en stilistische kwaliteiten. Anderen omdat ze zo vaak in de financiële verslaggeving opdoken. De meeste termen kwamen -net als deze financiële crisis- uit de Angelsaksische wereld overgewaaid. Hun gebruik in het Nederlands toont meteen ook de tekorten van een vertaling. Ofwel verliep die te letterlijk (toxische kredieten), ofwel ging hun stilistische waarde verloren (credit crunchbad bank), maar dat zal de meeste gebruikers worst wezen.

Crunchy kredieten?

Laten we beginnen met enkele termen die rechtstreeks met de kredietcrisis te maken hebben:

  • toxische kredieten: Er doken allerlei termen op om de schadelijke producten die financiële instellingen in hun boeken hadden staan, te omschrijven. De meesten gebruikten combinaties met ‘toxisch’, een letterlijke vertaling van het Engelse toxic. In het Nederlands behoort de term eerder tot de medische en biologische wetenschap. Men komt echter ook ‘gifkredieten’ of ‘besmette activa’ tegen.

    Angelo Mozilo, oprichter van Countrywide Financial, noemde al in 2006 bepaalde financiële producten toxic. Het gaat om activa die waardeloos dreigen te worden, omdat de onderliggende leningen waarschijnlijk nooit zullen worden terugbetaald aan de ontlener (de bank of investeerder) of omdat de marktwaarde van activa sterk schommelt. De houder van die activa krijgt ze daardoor niet aan de gewenste prijs verkocht. ‘Besmette activa’ vormen een ernstig probleem voor financiële instellingen, aangezien tegenover elk actief een schuld staat, m.n. spaargeld of leningen door investeerders. Verliezen activa in waarde, dan dreigen investeerders en spaarders hun geld te verliezen.

  • schaduwbankieren: De term shadow banking werd in 2007 door Paul McCulley (PIMCO) gelanceerd tijdens een symposium van de Federal Reserve Bank of Kansas City. Men duidt er het verzamelen van kapitaal en financieringsmiddelen bij institutionelen, vermogensbeheerders en cashrijke bedrijven mee aan. De voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve, Ben Bernanke, wees er in 2012 op dat de enorme groei en het gebrek aan regulering van deze markt een belangrijke rol speelden in de financiële crisis.
  • credit crunch: de term is een leuke stilistische vondst. Jammer genoeg gaat die kwaliteit in de Nederlandse vertalingen ‘kredietschaarste’ en ‘kredietverstrakking’ verloren. Zoals de Nederlandse woorden aangeven omschrijft het de verminderde beschikbaarheid van kredieten of een plotse verstrakking van de voorwaarden om een krediet bij banken te bemachtigen. Het fenomeen dook na 2008 op, omdat banken enerzijds het zelf moeilijk hadden, en anderzijds aan strengere BaselIII-normen moesten voldoen. Ze konden daardoor geen risicovolle of langlopende kredieten meer verlenen.
  • bad bank: nog een leuke vondst die in het Nederlands overleeft. Een bad bank wordt in het leven geroepen om besmette activa van een bank ofwel binnen de eigen balans te isoleren, ofwel binnen een nieuwe organisatie onder te brengen. De goede onderdelen van de bank kunnen dan opnieuw hun normale activiteiten hervatten en kredieten krijgen. De techniek stoot op heel wat weerstand bij het publiek omdat ze bankiers zou aanzetten tot risicogedrag. Voorstanders wijzen er echter op dat de slechte activa zo op een gespecialiseerde manier kunnen worden afgehandeld.

    De techniek wordt al toegepast sinds de jaren 1980, o.a. in de VS en Duitsland. In België is Dexia het bekendste voorbeeld. Het huidige Dexia is met ongeveer 235 miljard € de grootste bad bank van Europa. Het werd afgesplitst Belfius, zodat de gezonde Belgische bank haar activiteiten kon verderzetten.

  • afwikkelfonds: dit enigszins cryptische Nederlandse neologisme duidt het Europese Single Resolution Mechanism aan. De oprichting van een afwikkel- of saneringsfonds vormt één van de pijlers van de Europese bankenunie. Het wordt een soort verzekeringsfonds waaraan Europese banken een premie moeten betalen. In ruil springt het afwikkelfonds bij wanneer een bank dreigt te falen. Voorwaarde is wel dat eerst beleggers en grote spaarders worden aangesproken. Het doel van het afwikkelfonds is te voorkomen dat Europese lidstaten en hun belastingbetalers opnieuw opdraaien voor falende banken.
Nieuwe, solidaire financieringsvormen

De financiële crisis en de kredietschaarste zetten ondernemingen aan alternatieve financieringsvormen te ontdekken. Crowdfunding is eigenlijk al zo oud als het coöperatieve gedachtegoed. Vandaag is het opnieuw hot. Kredietunies bestaan ook al sinds de jaren 1930. Ze verspreidden zich vanuit Noord-Amerika over de hele wereld. In de Lage Landen blijven ze relatief onbekend. Pas in 2011 werd de eerste kredietunie (MILK Kennis & Krediet Coöperatie I U.A.) in Nederland opgericht.

  • crowdfunding: techniek om financiële middelen op te halen bij het grote publiek. Tegenwoordig gebeurt dit vooral via het internet of sociale media. Crowdfunding wordt toegepast in sectoren die de traditionele banken links laten liggen, zoals cultuur, social profit of ict. Investeerders kunnen kiezen voor een financiële return of een materieel voordeel. Het eerste crowdfunding initiatief in België was Sonicangel en verzamelde fondsen voor muziekartiesten. Een ander voorbeeld, Socrowd, richt zich op sociale projecten en Voor de kunst brengt Nederlandse en Vlaamse culturele projecten onder de aandacht.
  • kredietunie: Kredietunies zijn in de Lage Landen nog zeldzaam, maar kunnen in de toekomst wel eens de oplossing vormen voor de financiering van KMO’s. Kredietunies verzamelen ondernemingen binnen een bepaalde regio of sector. Ze werken op coöperatieve basis samen om cash te poolen. Dat geld wordt onderling ter beschikking gesteld onder de vorm van leningen. Binnen kredietunies speelt sociale controle een belangrijke rol. De kredietontlenende en -verlenende ondernemers kennen elkaar. Startende bedrijven kunnen naast de financiering ook op coaching door ervaren ondernemers rekenen. Hierdoor ligt het faalpercentage binnen kredietunies erg laag.
Flashy kapitalisme

De meest beeldende termen komen uit de wereld van de effectenhandel, de handel in aandelen, obligaties, munten en hun afgeleiden. Ze doen de verbeelding van lezers op hol slaan. Toch kunnen weinigen de omvang van de problemen in kwestie vatten.

  • casinokapitalisme: één van mijn favorieten, al heeft dat weinig met de onderliggende praktijk te maken. Susan Strange kon in 1986 geen betere titel voor haar boek verzinnen. Daarin schetst ze het ontstaan van een internationaal financieel systeem dat door globalisering en deregulering van de financiële markten aanzet tot risicogedrag. Wie slaagt, wint de jackpot. De verliezen zijn vreemd genoeg voor het huis, de Staat.
  • flitskapitaal: spreekt net zozeer tot de verbeelding. Dankzij moderne communicatietechnologie vliegen aandelen en munten de wereld rond. Financiële instellingen zetten uiterst kort (milliseconden tot enkele dagen) zeer grote bedragen in om deze effecten te kopen en verkopen. Hun doel is op zeer korte termijn winst te maken via schommelingen in aandelen- en wisselkoersen.
  • shorten/short gaan: van het Engelse short selling. Iemand die short gaat, verkoopt effecten die hij/zij niet in zijn/haar bezit heeft. Men heeft de effecten geleend of gaat ervan uit dat men de effecten na de verkoop kan bemachtigen. Via shorten houdt men de prijs van het effect onder controle, of dit nu omlaag of stabiel is. Ook hier is het voornaamste doel zo snel mogelijk winst te maken op koersschommelingen. Na de financiële crisis kwam veel kritiek op deze praktijk die effectenmarkten vaak destabiliseert.

De financiële crisis bracht nog een pak andere termen voort. Wil je je eigen favorieten ontdekken? Of zoek je gewoon wat uitleg over een term die je niet begrijpt? Bezoek dan de Nederlandse databank De financiële begrippenlijst. Je vindt er een verklaring voor meer dan 13.500 woorden en afkortingen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *