Geen paniek! Er zijn de afgelopen week geen grote drama’s gebeurd ten huize Evi (op een gekwetste neus na), al had u misschien gehoopt op wat goedkoop entertainment op deze blog. Nee, onderwerp van deze post zijn valse taalkundige vrienden, woorden die in verschillende talen op elkaar lijken, maar die niet dezelfde betekenis hebben.

Elke taalstudent krijgt ze geserveerd tijdens zijn opleiding. Zo lijken het Nederlandse ‘koud’ en het Italiaanse ‘caldo’ (warm) sterk op elkaar, maar zijn ze dus compleet verschillend in betekenis. Fransen moeten oppassen als ze hun ‘vache’ (koe) naar het Italiaanse ‘vacca’ vertalen. In feite is dit juist, maar Italianen gebruiken liever ‘mucca’. ‘Vacca’ heeft immers de negatieve bijklank ‘gemakkelijke vrouw’. Soms leiden zo’n valse vrienden tot grappige situaties. Ik herinner me nog steeds het verbaasde gezicht van een Tiroolse boer bij de vraag ‘Wer sind wir?’ (Wie zijn wij?) van een mede-Chiromeisje toen we de weg kwijt waren. De man was duidelijk niet voorbereid op een existentialistische discussie. Collega’s durfden hun Franstalige klanten ook wel eens te ‘aviser’ (opmerken), terwijl die klant recht voor hun neus zat.

Het bestaan van valse vrienden en de angst voor te letterlijke vertalingen leiden vaak tot hypergevoeligheid. Zo konden we als studenten moeilijk geloven dat Walen wel degelijk ‘tirer son plan’ gebruikten als alternatief voor ‘se débrouiller’. Deze week zat ik zelf verveeld met de vertaling van het Nederlandse ‘termijn’ (in de zin van ambtstermijn) naar het Frans. Automatisch komt dan ‘terme’ op, maar iets zei me dat dit niet juist was… ‘délai’, ‘période’ of ‘durée’ dan maar? Klopte ook niet naar mijn gevoel. Woordenboek erbij en het bleek ‘mandat’ te zijn.

Mijn conclusie: Europese talen lijken veel sterker op elkaar dan we denken of dan de Europeanen zelf willen toegeven. Eigenlijk hoeft dit ook niet te verbazen. We leenden constant woorden van de Romeinen, Grieken én van elkaar. Tja, mensen bewegen nu eenmaal.

De Engelsen en Fransen vormen hier wel het toppunt. Hoewel ze zo weinig mogelijk met elkaar te maken willen hebben, lijkt hun woordenschat verrassend sterk op elkaar. Door de Franse bezetting van Engeland in de Middeleeuwen deden immers een heleboel Franse termen hun intrede in de Engelse woordenschat. Het waren dan ook twee Fransen die de term ‘faux amis’ zouden geïntroduceerd hebben in hun boek “Les faux amis ou les trahisons du vocabulaire anglais” (jep, zelfs voor Engelse woorden moet je oppassen!). Ze bestudeerden zo’n 1200 Engelse woorden die qua vorm op Franse woorden lijken, maar een andere betekenis hebben. En zelfs al is de betekenis niet veranderd, dan vinden ze wel iets anders om zich te onderscheiden. Zo liet ik me onlangs vangen bij de vertaling van ‘onafhankelijk’ naar het Engels, nadat ik eerst een tijd in het Frans geschreven had. Er kwam ‘independant’ uit, maar gelukkig wijzen rooie arceringen een verstrooide vertaler tegenwoordig snel op haar fout.

En taal zou niet interessant zijn?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *