Mensenhandel de wereld uit?

Mensenhandel haalde de afgelopen maanden meermaals het nieuws. Wat is er aan de hand en wat wordt er tegen gedaan?

De Verenigde Naties zette in 2000 een belangrijke stap in de bestrijding van mensenhandel door een internationaal geldende definitie voor mensenhandel op te stellen. Het Protocol ter Preventie, Bestrijding en Bestraffing van Mensenhandel omschrijft mensenhandel als “de werving, het vervoer, de overbrenging, de huisvesting of opvang van mensen, door middel van bedreiging of het gebruik van geweld of andere vormen van dwang, ontvoering, bedrog, misleiding, misbruik van macht of van een kwetsbare positie of van het geven en ontvangen van betalingen of voordelen om de toestemming van een persoon te krijgen die controle heeft over een andere persoon, met uitbuiting als doel.” Onder uitbuiting verstaat men dan “ten minste, de uitbuiting van de prostitutie van anderen of andere vormen van seksuele uitbuiting, dwangarbeid, slavernij of praktijken gelijkaardig aan slavernij, lijfeigenschap of het verwijderen van organen.” Deze definitie werd in 2005 nagenoeg volledig door de Belgische wet op de mensenhandel hernomen. Eigenaardig genoeg liet de Belgische definitie de middelen waarvan mensenhandel gebruik maakt achterwege.

Mensenhandel raakt heel verschillende mensen. Onder de slachtoffers vindt men alle leeftijden en geslachten, maar in verhouding zijn er veel meer vrouwen bij betrokken, zowel als slachtoffer als als dader. Vrouwen die aanvankelijk slachtoffer waren, proberen wel eens hun kwetsbare positie om te buigen door actief mee te werken aan mensenhandel. Opvallend is ook dat de meeste mensenhandelaars dezelfde nationaliteit als hun slachtoffers hebben.

Centraal in elk verhaal van mensenhandel staat de kwetsbaarheid van slachtoffers door armoede, conflicten of andere oorzaken. Mensenhandel is waarschijnlijk het meest weerzinwekkende resultaat van een kapitalistisch systeem dat ongelijkheid in stand houdt. Handelaars beloven hun slachtoffers vaak een mooiere toekomst of kopen hen over van een persoon die al macht over hen heeft. Door hun zwakke positie is het voor slachtoffers ook zeer moeilijk om uit de greep van hun handelaars te ontsnappen.

Mensenhandel lijkt misschien een ver-van-mijn-bedshow, maar komt ook in België voor. Een paar jaar geleden werd mensenhandel in België vooral geassocieerd met seksuele uitbuiting. Regelmatig doken verhalen op van jonge, Afrikaanse en Oost-Europese vrouwen die naar België gesmokkeld werden om zich te prostitueren. Het merendeel van deze vrouwen kwam uit Nigeria, Bulgarije, Roemenië, Rusland en Albanië. Zij worden al sinds het begin van de jaren 1990 opgevangen door Payoke in Antwerpen, Pag-asa in Brussel en Surya in Luik.

Deze gespecialiseerde opvangcentra zien steeds meer een verschuiving naar vormen van mensenhandel buiten de prostitutie. Recent trokken twee gevallen van economische uitbuiting veel aandacht in de Belgische media. Zo was er de dood van twee Polen bij een brand in Wingene. Ze overnachtten met negen andere Polen in mensonwaardige omstandigheden in de loods van het transportbedrijf dat hen tewerk stelde. Bovendien omzeilde hun werkgever de Belgische arbeidswetgeving door hen via een Poolse poot van zijn bedrijf aan te nemen.

Daarnaast was er het geval van het schoonmaakbedrijf Local Cleaning dat in onderaanneming de Brusselse stations van de NMBS schoonmaakte. Veertien schoonmakers werkten er ofwel illegaal ofwel als schijnzelfstandige en dit 24 uur op 24, 7 dagen per week, voor een brutoloon dat onder het minimumloon voor de Belgische schoonmaaksector ligt.

Gelijkaardige verhalen duiken ook op in de bouw, waar mensen illegaal of als schijnzelfstandige tewerkgesteld worden. Vaak gaat het om Oost-Europeanen die dankzij Europese regelgeving gemakkelijk in ons land kunnen werken.

Ten slotte duiken nog een aantal specifieke categorieën van mensenhandel in België op, zoals de uitbuiting van professionele sportlui, van huispersoneel bij personen die over een diplomatiek statuut beschikken, van au pair-meisjes en van personen die in het kader van een huwelijk naar België komen. Zij maken zo’n 10% van de slachtoffers van mensenhandel uit.

Gelukkig maken een heleboel organisaties werk van de strijd tegen mensenhandel. Zij focussen zich op drie aspecten: preventie, bescherming en vervolging. Het IOM voert bijvoorbeeld bewustmakingscampagnes in gebieden die erg kwetsbaar zijn voor mensenhandel. Een belangrijke stap ter preventie van economische uitbuiting is bovendien de IAO-conventie over huispersoneel (C189). Zij garandeert huispersoneel wereldwijd bepaalde basisrechten zoals een minimumloon, toegang tot sociale zekerheid en een degelijke regeling van de werkuren. De ITUC (International Trade Union Confederation) probeert via de “12 by 12”-campagne voor een snelle ratificatie te zorgen. Hun doel is om ervoor te zorgen dat twaalf landen de conventie tegen einde 2012 ratificeren. Zo treedt de conventie effectief in werking.

Ten tweede werkt men rond de bescherming van de slachtoffers van mensenhandel. In sommige landen worden ze nog vaak als overtreders van de wet gezien en niet als slachtoffer. Dit moet veranderen. In België kent men hen het statuut slachtoffer van mensenhandel toe. Slachtoffers worden beschermd tegen hun handelaars en krijgen een permanent verblijfsstatuut. Ze worden dan wel verplicht met het gerecht samen te werken en moeten begeleid worden door een gespecialiseerd opvangcentrum zoals Payoke, Pag-asa of Surya.

Wat de vervolging betreft, ziet het er naar uit dat onze federale regering een aantal cruciale maatregelen gaat goedkeuren die onderaanneming en schijnzelfstandigheid moeten bestrijden. Binnenkort wordt een wetsontwerp gelanceerd dat een onderneming aansprakelijk stelt voor de daden van zijn onderaannemers. Daarnaast werden aanpassingen in de arbeidsrelatiewet uit 2006 doorgevoerd die ervoor zorgen dat schijnzelfstandigheid vlotter wordt opgespoord en efficiënter aangepakt. Onze Staatssecretaris voor Fraudebestrijding, John Crombez, voorziet eveneens extra controles vanwege de sociale inspectie.

Deze maatregelen gaan allemaal de goeie kant uit, maar zolang ongelijkheden bestaan, zullen mensen kwetsbaar blijven voor mensenhandel. Tijd voor een sociaal mondiaal alternatief?

The end of Trafficking of Human Beings

Trafficking of human beings made the news several times last months. What’s going on and what is being done against trafficking?

The United Nations set an important step in 2000 in fighting the trafficking of human beings by establishing an internationally recognized definition of trafficking of human beings. The Protocol to Prevent, Suppress and Punish Trafficking of Human Beings describes Trafficking in Persons as “the recruitment, transportation, transfer, harbouring or receipt of persons, by means of the threat or use of force or other forms of coercion, of abduction, of fraud, of deception, of the abuse of power or of a position of vulnerability or of the giving or receiving of payments or benefits to achieve the consent of a person having control over another person, for the purpose of exploitation.” As exploitation one understands then “at a minimum, the exploitation of the prostitution of others or other forms of sexual exploitation, forced labour or services, slavery or practices similar to slavery, servitude or the removal of organs. In 2005, this definition was adopted nearly completely by the Belgian law on the trafficking of persons. Strangely the Belgian definition doesn’t talk anymore about the means employed to traffick human beings.

Trafficking of human beings touches very different people. Victims are of all ages and sexes, but the proportion of women involved is much larger, as a victim and as a culprit. Women who were originally a victim, try to improve their vulnerable position by actively collaborating with the trafficking of human beings. Remarkably most traffickers also have the same nationality as their victims.

Central to each story of trafficking is the vulnerability of the victims through poverty, conflicts or other causes. Trafficking is probably the most repulsive result of a capitalist system that supports inequality. Traffickers often promise their victims a better future or buy them from a person who already controls them. Through their weak position victims find it hard to escape the control of their traffickers.

Trafficking of human beings might seem to be a far away story, but it also appears in Belgium. A couple of years ago, trafficking of human beings was mostly associated with sexual exploitation. Regularly stories surfaced about young African and East-European women who were smuggled to Belgium to become a prostitute. The majority of these women came from Nigeria, Bulgaria, Roumania, Russia and Albania. They receive shelter from Payoke in Antwerp, Pag-asa in Brussels and Surya in Liège from the 1990’s onwards.

These specialized centers witness more and more a shift to forms of trafficking of human beings outside prostitution. Recently two cases of economic exploitation drew a lot of attention in the Belgian media. There was the death of two Polish men at a fire in Wingene. They stayed with nine other Polish men in inhumane conditions in the warehouse of the transportation company that employed them. Moreover their employer avoided the Belgian labour law by hiring them through the Polish branch of his company.

Likewise there was the case of the cleaning company Local Cleaning that cleaned the Brussels NMBS stations as a subcontractor. Fourteen cleaners worked or illegally or as a false self-employed and this 24 hours a day, 7 days a week, for a gross salary that lies under the minimum wage of the Belgian cleaning sector.

Similar stories surface in construction, where people are employed illegally or as false self-employeds. Often they concern East-Europeans who can easily work in our country thanks to European legislation.

Lastly, some specific cases of trafficking appear in Belgium, like the exploitation of professional athletes, of domestic workers with persons who have a diplomatic statute, of au pair’s and of persons who come to Belgium to get married. They constitute about 10% of the victims of trafficking of human beings.

Fortunately a lot of organizations fight trafficking of persons. They focus on three aspects: prevention, protection and prosecution. The IOM organizes for example awareness campaigns in areas that are very vulnerable to trafficking of persons. An important step to prevent economic exploitation is the ILO convention on domestic workers (C189). It guarantees domestic workers in the whole world certain basic rights like a minimum wage, access to social security and a decent organization of working hours. The ITUC (International Trade Union Confederation) tries to establish the quick ratification of the convention by the “12 by 12” campaign. Their goal is to make at least twelve countries sign the convention by the end of 2012. This way the convention will effectively come into force.

Secondly, one works at the protection of the victims of trafficking. In some countries they are often still considered as offenders of the law and not as victims. This has to change. In Belgium they are attributed the statute of victim of trafficking of people. Victims are protected from their trafficker and get a permanent residence permit. As a consequence, they are obliged to collaborate with the justice system and they have to be assisted by a specialized shelter like Payoke, Pag-asa or Surya.

Concerning prosecution, it looks like our federal government will approve a number of crucial measures that have to fight subcontracts and false self-employment. Soon a project of law will be launched that holds a company responsible for the actions of its subcontractors. Moreover certain modifications were applied to the labor law of 2006. They will permit to trace false self-employment more easily and to fight it more efficiently. Our State Secretary of the Fight against Fraud, John Crombez, also plans extra examinations by the social inspection services. These measures are all going the right way, but as long as inequalities continue to exist, people will stay vulnerable to trafficking of human beings. Time for a social global alternative?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *